adminMakrama to sztuka plecenia, w której za pomocą różnego rodzaju węzłów tworzy się dekoracyjne wzory ze sznurka, nici lub włóczki – bez użycia igieł, szydełka czy drutów. To technika o zaskakująco wszechstronnych zastosowaniach: od dekoracji ścian i okien, przez wiszące kwietniki, po biżuterię i modne akcesoria. W tym artykule przyjrzymy się historii makramy, poznamy jej podstawowe techniki węzłowe oraz podpowiemy, jak i od czego zacząć tworzenie własnych projektów.
Historia makramy
Korzenie makramy sięgają Bliskiego Wschodu – nazwa wywodzi się z arabskiego słowa „migramah”, oznaczającego ozdobne frędzle lub tkaninę wykończoną węzłami. Technikę tę wykorzystywali tkacze do dekorowania krawędzi materiałów, a z czasem, wraz z rozwojem handlu i podbojów, makrama rozprzestrzeniła się przez Hiszpanię (za pośrednictwem Maurów) na resztę Europy.
Istotną rolę w popularyzacji tej sztuki odegrali także marynarze – podczas długich rejsów wykorzystywali umiejętność wiązania węzłów żeglarskich do tworzenia dekoracyjnych elementów na statkach (uchwytów, siatek, ozdobnych osłon), a następnie sprzedawali lub wymieniali swoje wyroby w portach na całym świecie. To właśnie ten szlak handlowy przyczynił się do rozprzestrzenienia makramy na kolejne kontynenty.
Prawdziwy rozkwit popularności makramy w formie znanej nam dzisiaj przypadł na lata 70. XX wieku, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, gdzie stała się nieodłącznym elementem stylu boho – powstawały wtedy charakterystyczne wiszące dekoracje ścienne, kwietniki i frędzlowe zasłony. W latach 80. moda na makramę wygasła wraz ze zmianą trendów wnętrzarskich, jednak w ostatniej dekadzie technika ta przeżywa wyraźny renesans – dziś funkcjonuje przede wszystkim jako forma sztuki rękodzielniczej, relaksującego hobby oraz element wystroju wnętrz w stylu boho i skandynawskim.
Podstawowe techniki i węzły makramy
Cała sztuka makramy opiera się na kilku bazowych węzłach, które – łączone i powtarzane w różnych konfiguracjach – dają nieskończoną liczbę możliwych wzorów. Oto najważniejsze z nich:
Pół-węzeł (half hitch)
Najbardziej podstawowy węzeł w makramie, będący budulcem wielu bardziej złożonych wzorów. Polega na jednokrotnym owinięciu jednej nici wokół drugiej, pełniącej rolę nici bazowej (rdzeniowej).
Węzeł płaski (square knot)
Jeden z najczęściej używanych węzłów w makramie – powstaje z połączenia dwóch przeciwstawnych pół-węzłów. Tworzy charakterystyczny, płaski, kwadratowy wzór i jest podstawą większości projektów, od bransoletek po duże dekoracje ścienne.
Węzeł spiralny (spiral knot)
Powstaje przez wielokrotne powtarzanie tego samego pół-węzła zawsze z tej samej strony, co powoduje, że plecionka naturalnie się skręca, tworząc efektowną spiralę. Chętnie wykorzystywany w bransoletkach i cienkich zawieszkach.
Węzeł głowy sroki (lark’s head knot / cow hitch)
To węzeł startowy w większości projektów makramy – służy do zamocowania sznurka na kiju, obręczy lub innym elemencie bazowym, od którego rozpoczyna się dalsze plecenie wzoru.
Podwójny pół-węzeł (double half hitch)
Bardziej zaawansowana technika, wykorzystywana głównie do tworzenia ukośnych i poziomych linii we wzorze (tzw. diagonalnych rzędów). To ona odpowiada za geometryczne, bardziej precyzyjne wzory widoczne w rozbudowanych dekoracjach ściennych.
Opanowanie tych kilku podstawowych węzłów wystarczy, by tworzyć zarówno proste projekty na start, jak i – po nabraniu wprawy – bardzo rozbudowane, wielowarstwowe kompozycje.
Jak zacząć tworzyć makramę – co będzie Ci potrzebne
Zanim usiądziesz do pierwszego projektu, warto skompletować kilka podstawowych materiałów i narzędzi.
Sznurek lub przędza
Podstawa każdego projektu. Do wyboru masz kilka rodzajów materiału:
- sznurek bawełniany – najpopularniejszy wybór na start, łatwy w prowadzeniu węzłów i dobrze się strzępi przy tworzeniu frędzli
- sznurek lniany – bardziej surowa, naturalna faktura, popularna w dekoracjach w stylu rustykalnym
- nici jedwabne – rzadziej stosowane, głównie przy drobnej, precyzyjnej biżuterii
- sznurki syntetyczne – odporniejsze na wilgoć, dobrze sprawdzają się w dekoracjach zewnętrznych
Kij, obręcz lub deska bazowa
Element, na którym zaczynasz plecenie (za pomocą węzła głowy sroki) – może to być drewniany kij do zawieszenia gotowej dekoracji, metalowa lub drewniana obręcz (przy kwietnikach czy łapaczach snów), albo specjalna deska z otworami ułatwiająca przypięcie projektu podczas pracy.
Szpilki lub agrafki
Potrzebne do tymczasowego mocowania sznurka w odpowiednim miejscu podczas plecenia, zwłaszcza przy bardziej rozbudowanych, wielowarstwowych wzorach, gdzie trudno utrzymać wszystko w rękach.
Nożyczki i grzebień do frędzli
Nożyczki do precyzyjnego przycinania końcówek, a grzebień (może być zwykły grzebień do włosów) do wyczesania i wyrównania strzępionego sznurka przy tworzeniu efektownych frędzli.
Pierwszy projekt – od czego zacząć
Osobom stawiającym pierwsze kroki w makramie polecamy zacząć od małego, szybkiego do ukończenia projektu, zamiast od razu mierzyć się z rozbudowaną dekoracją ścienną. Dobrym punktem startowym są:
- prosta zakładka do książki (kilka rzędów węzła płaskiego)
- mały wieszak na roślinę doniczkową
- breloczek lub zawieszka na klucze
Taki mały projekt pozwala oswoić się z podstawowymi węzłami i poczuć naturalne napięcie sznurka, zanim przejdziesz do bardziej czasochłonnych i wymagających prac.
Najczęściej zadawane pytania
Skąd pochodzi makrama? Makrama wywodzi się z Bliskiego Wschodu, a jej nazwa pochodzi od arabskiego słowa oznaczającego ozdobne frędzle. Do Europy trafiła głównie za pośrednictwem tkaczy oraz szlaków handlowych, w tym marynarzy wykorzystujących tę technikę podczas długich rejsów.
Jaki jest najprostszy węzeł do nauki makramy? Najprostszym i najbardziej podstawowym węzłem jest pół-węzeł (half hitch), który stanowi budulec większości innych, bardziej złożonych technik, w tym węzła płaskiego.
Czym różni się węzeł płaski od węzła spiralnego? Węzeł płaski powstaje z dwóch przeciwstawnych pół-węzłów i tworzy płaski, symetryczny wzór, natomiast węzeł spiralny to wielokrotne powtórzenie tego samego pół-węzła z jednej strony, co naturalnie skręca plecionkę w spiralę.
Ile czasu zajmuje nauka podstaw makramy? Podstawowe węzły (pół-węzeł, węzeł płaski, węzeł głowy sroki) można opanować już po kilku godzinach praktyki – największym wyzwaniem nie jest sama technika, a cierpliwość potrzebna przy bardziej rozbudowanych projektach.
Czy do makramy potrzebne są drogie materiały? Nie – na start wystarczy podstawowy sznurek bawełniany, nożyczki i coś do zawieszenia projektu (np. drewniany kij). Bardziej zaawansowane akcesoria, jak deska do makramy czy specjalny grzebień, ułatwiają pracę, ale nie są niezbędne.
Podsumowanie
Makrama to technika o bogatej, wielowiekowej historii, która mimo swoich korzeni sięgających starożytnego rzemiosła tkackiego, doskonale odnajduje się we współczesnym wystroju wnętrz. Opanowanie kilku podstawowych węzłów – pół-węzła, węzła płaskiego, spiralnego i węzła głowy sroki – wystarczy, by rozpocząć własną przygodę z tą sztuką, niezależnie od tego, czy marzy Ci się prosta zakładka do książki, czy rozbudowana dekoracja ścienna.
